Portal właściciela i bezpieczeństwo w sieci – ćwiczenie na systemie Weles3

Coraz więcej właścicieli nie czeka na papierowe zawiadomienie. Saldo, opłaty, odczyty liczników, uchwały i zgłoszenia sprawdzają w kartotece internetowej na tomojdom.pl. To wygodne, ale rodzi dwa rodzaje pytań, z którymi codziennie spotyka się zarządca: „nie mogę się zalogować” i „czy ten e-mail naprawdę jest od was?”. Uczeń kierunku technik gospodarki nieruchomościami powinien umieć odpowiedzieć na oba. Poniżej gotowe ćwiczenie na system Weles3.

Czym jest kartoteka internetowa?#

To widok danych jednego właściciela, udostępniany przez zarządcę na stronie tomojdom.pl. Właściciel nie wprowadza tam księgowań ani naliczeń. Widzi to, co zarządca już zaksięgował w Weles3: saldo, szczegółowe rozrachunki, wydruki opłat i rozliczeń, dane lokalu z odczytami liczników, materiały, uchwały, forum i zgłoszenia. Stąd pierwszy wniosek dla ucznia: jeśli w systemie jest bałagan, właściciel zobaczy bałagan.

Nasza przykładowa sytuacja#

Krok pierwszy: zobacz portal oczami właściciela#

Zakładka Właściciele → wybór właścicielki lokalu A → menu Funkcje → Widok podglądu użytkownika. Otworzy się nowa karta przeglądarki z kartoteką tego właściciela. Administrator nie może w niej niczego zmienić, więc to bezpieczny sposób na pokazanie portalu w klasie.

Powiększ

Uczniowie w parach „zwiedzają” kartotekę i zapisują, gdzie znajdą:

• Rozrachunki: saldo na koniec każdego miesiąca (niedopłata albo nadpłata), a pod nim dokumenty z tego miesiąca (np. rozliczenie ciepła) z ikoną pobrania wydruku i stan podkont (np. Media i eksploatacja, Fundusze),
• Lokale: lokal z udziałem, liczniki z historią odczytów i zużyć oraz dane lokalu (np. powierzchnia),
• pozycję z imieniem i nazwiskiem: nazwę, adres, numer użytkownika, zmianę hasła, telefon i e-mail,
• Uchwały (głosowane i zakończone), Ankiety, Zgłoszenia, Forum, Materiały zasobu i Materiały globalne.

Dobre pytanie kontrolne: czy saldo w portalu zgadza się z saldem na koncie 201 tego właściciela w zakładce Konta FK? Powinno, bo to te same księgowania.

Krok drugi: jak właściciel dostaje dostęp#

Tego kroku w bazie szkoły nie wykonujemy, tylko omawiamy na podstawie dokumentacji. Dostęp nadaje się w zakładce Administracja → menu Funkcje → Użytkownicy:

• pole Zmień hasło → np. Wybranym (opcja zalecana w dokumentacji), Wybranym bez hasła albo Usuń dostęp,
• pole Właściciele → wybór osób (klawisz = zaznacza wszystkich),
• pole Hasło → hasło tymczasowe, można je wygenerować przyciskiem Generuj,
• Zapisz.

Login właściciela to zawsze ciąg cyfr przypisany na stałe. Dokumentacja radzi, żeby przed rozesłaniem dostępów wprowadzić bilans otwarcia kont rozrachunkowych, zaksięgować naliczenia i wyciągi. Warto zapytać klasę, dlaczego: co pomyśli właściciel, który po pierwszym logowaniu zobaczy „zaległość” wynikającą z niezaksięgowanych wpłat?

Powiększ

Krok trzeci: wydruk „Dane logowania”#

Ten krok uczniowie mogą wykonać, bo kończy się podglądem, a nie wysyłką. Administracja → menu Funkcje → Wydruki → zakładka Osoby:

1. Wybór właściciela na liście.
2. Element Dane logowania: tabelka z adresem strony logowania i loginem.
3. Element Tekst: dokumentacja podaje, że w tytule wpisuje się hasło pierwszego logowania, a w treści dodatkowe informacje. Uczniowie piszą krótką instrukcję „jak się zalogować po raz pierwszy”.
4. Podgląd wydruku.

Wydruki te można też dołączyć do zawiadomienia o opłatach. W klasie warto porozmawiać, dlaczego hasła tymczasowego nie powinno się dyktować przez telefon osobie, której tożsamości nie jesteśmy pewni.

Powiększ

Krok czwarty: „hasło nie działa” – pomóż właścicielce lokalu A#

Uczniowie przygotowują odpowiedź na podstawie instrukcji dla właścicieli z doc.tomojdom.pl:

• Pierwsze logowanie: login i hasło tymczasowe, potem system wymusza zmianę hasła na własne (pola Nowe hasło, Potwierdź nowe hasło, Stare lub tymczasowe hasło). Od tej chwili hasło tymczasowe już nie działa.
• Odzyskanie hasła: przycisk Odzyskaj hasło działa, gdy właściciel zna login i ma w kartotece adres e-mail. Nowe hasło przychodzi e-mailem i trzeba się nim zalogować w ciągu 30 minut, a potem zmienić je na własne.
• Loginu nie da się odzyskać samodzielnie – tylko przez administratora.
• Częste przyczyny: literówka, włączony Caps Lock, przełączony układ klawiatury, mylenie hasła tymczasowego z własnym, dodatki w przeglądarce.

Powiększ

Krok piąty: „dopłata na nowe konto” – rozpoznaj próbę wyłudzenia#

Instrukcja Symbole na doc.tomojdom.pl opisuje phishing na przykładzie dwóch sąsiadów: oszust tworzy kopię strony kartoteki ze swoim numerem konta i wysyła link, podając się za administrację. Uczniowie na podstawie tej instrukcji wypisują, co chroni właściciela:

• Symbol Właściciela u góry strony. Zna go tylko właściciel i jest taki sam przy każdym logowaniu. Jeśli go brakuje albo się zmienił, nie wolno nic płacić do czasu wyjaśnienia.
• Symbole rachunków bankowych. Zmiana symbolu sygnalizuje zmianę numeru konta. Symbol może się jednak nie zmienić mimo zmiany numeru, więc pełny numer i tak trzeba sprawdzić przed płatnością.
• Adres strony i kłódka. Poprawna kartoteka jest w domenie tomojdom.pl lub e-adm.pl, z nieprzekreśloną kłódką. Fałszywe adresy różnią się kropką, myślnikiem albo końcówką domeny.
• Adres nadawcy e-maila niczego nie dowodzi. Bezpieczniej wpisać adres strony samodzielnie, niż klikać w link.

Powiększ

Dla ambitnych: statystyki logowania i panel nadrzędny#

• Statystyki logowania. Zakładka Zasoby → menu Elementy → Logowania właścicieli. Widać, ilu właścicielom nadano dostęp, ilu zmieniło hasło i ile było logowań w ostatnich 30 dniach. Uczniowie liczą, jaki procent właścicieli „Klonowej 12” korzysta z portalu, i proponują, jak zachęcić resztę.
• Panel nadrzędny. Właściciel kilku lokali w różnych budynkach może połączyć kartoteki pod jednym adresem e-mail i logować się kodem wysyłanym na pocztę. Uczniowie wyjaśniają, komu to ułatwia życie.
• Blokady. W zakładce Zasoby → menu Zasoby → Edytuj zasoby → pole Opcje można zablokować dostęp do e-kartoteki albo samo forum. Tylko do omówienia – w bazie szkoły nie zmieniamy ustawień wspólnoty.

Trudne miejsca i najczęstsze problemy#

Plan lekcji#

Moduł 14 serii ćwiczeń na Weles3: 3 lekcje po 45 minut. Wymaga modułu 0 (baza testowa, układ programu). Najwięcej daje po modułach 2 i 6, kiedy w kartotekach są już zaliczki i wpłaty.

Lekcja 1: portal oczami właściciela#

• Cele: uczeń otwiera kartotekę właściciela przez Widok podglądu użytkownika, wskazuje, gdzie właściciel znajdzie saldo, wydruki, liczniki, uchwały i zgłoszenia, oraz wyjaśnia, skąd portal bierze dane.
• Kryteria sukcesu: uczeń wypełnia kartę „zwiedzania portalu” (krok pierwszy) i porównuje saldo w portalu z saldem konta 201.
• Metody i formy: pokaz z objaśnieniem, praca w parach z kartą pracy.
• Środki: komputery z bazą testową, karta pracy do modułu 14.
• Przebieg: wstęp (10 min): co właściciel chce wiedzieć bez dzwonienia do biura · część główna (25 min): krok pierwszy w parach · podsumowanie (10 min): „jeśli w systemie jest bałagan, właściciel zobaczy bałagan” – przykłady z klasy.
• Sprawdzenie: wypełniona karta zwiedzania.

Lekcja 2: dostęp, dane logowania i rozmowa z właścicielem#

• Cele: uczeń opisuje, jak nadaje się dostęp do portalu, przygotowuje wydruk Dane logowania z krótką instrukcją i udziela właścicielowi rzeczowej pomocy przy problemach z logowaniem.
• Kryteria sukcesu: podgląd wydruku zawiera tabelkę z loginem i czytelną instrukcję; w scence uczeń zadaje pytania diagnostyczne (pierwsze logowanie czy kolejne, czy zna login, czy ma podany e-mail).
• Metody i formy: analiza instrukcji, ćwiczenie w systemie, odgrywanie ról.
• Środki: komputery z bazą testową, instrukcje z doc.tomojdom.pl (krok czwarty), karty ról (zadanie B).
• Przebieg: wstęp (10 min): krok drugi – omówienie, dlaczego najpierw porządek w księgowaniach · część główna (25 min): krok trzeci, potem scenki z zadania B · podsumowanie (10 min): czego nie mówimy przez telefon i dlaczego.
• Sprawdzenie: PDF z podglądu wydruku i obserwacja scenek.

Lekcja 3: bezpieczne płacenie i phishing (głównie bez komputera)#

• Cele: uczeń wyjaśnia, czym jest phishing, rozpoznaje podejrzaną wiadomość i adres strony, opisuje rolę Symbolu Właściciela i symboli rachunków.
• Kryteria sukcesu: uczeń poprawnie klasyfikuje co najmniej 5 z 6 adresów i wiadomości w zadaniu A i uzasadnia każdą decyzję.
• Metody i formy: analiza przypadków, dyskusja, praca w grupach nad ulotką.
• Środki: instrukcja „Symbole” z doc.tomojdom.pl, zadanie A, ściąga dla właściciela z materiałów do pobrania.
• Przebieg: wstęp (10 min): historia z instrukcji o dwóch sąsiadach · część główna (25 min): zadanie A, potem zadanie C (ulotka dla właścicieli) · podsumowanie (10 min): odpowiedź dla właściciela M06.
• Sprawdzenie: zadanie A i ulotka.

Do omówienia z klasą#

• Co może zobaczyć właściciel, a czego nie? Dlaczego właściciel widzi tylko swoją kartotekę, a zarząd wspólnoty może mieć szerszy podgląd?
• Hasło tymczasowe. Kto powinien je znać i jak długo? Co zrobić, gdy ktoś dzwoni i prosi o hasło „dla mamy”?
• Zmiana numeru konta. Wspólnota zmienia bank. Jak zarządca powinien o tym poinformować właścicieli, żeby nie wyglądało to jak próba wyłudzenia?
• Portal a osoby starsze. Jak pomóc właścicielowi, który nie korzysta z internetu? Czy portal zastępuje papier dla wszystkich?

Zadania bez komputera#

• Zadanie A: prawdziwe czy fałszywe? Sześć przykładów: adresy stron (np. tomojdom.pl, libra.e-adm.pl, librae-adm.pl, libra.e-adm.eu) i krótkie wiadomości e-mail. Uczniowie oceniają każdy przykład i wskazują, po czym to poznali. Przykłady adresów pochodzą z instrukcji „Symbole”.
• Zadanie B: scenki telefoniczne. (1) Właścicielka nie pamięta, czy logowała się wcześniej. (2) Właściciel zgubił login. (3) Wnuczek prosi o hasło babci.
• Zadanie C: ulotka dla właścicieli. Grupy przygotowują jednostronicową ulotkę „Jak bezpiecznie płacić za mieszkanie przez internet” i porównują ją ze ściągą dla właściciela z materiałów do pobrania.

Wsparcie i rozszerzenia#

• Dla potrzebujących wsparcia: karta z listą zakładek portalu do odhaczania; gotowy schemat rozmowy „pierwsze logowanie czy kolejne?”.
• Dla szybszych: statystyki logowania i panel nadrzędny z sekcji dla ambitnych; porównanie instrukcji dla właścicieli z instrukcją dla administratora.

Plan awaryjny#

Bez systemu: lekcja 3 działa w całości; lekcje 1 i 2 uczniowie realizują na zrzutach ekranu z dokumentacji ToMójDom (saldo, rozrachunki, lokale, zmiana hasła) i piszą instrukcję logowania na kartce.

Materiały do tego modułu#

• Karta pracy – moduł 14 (PDF) – zadania dla ucznia do druku.
• Ściąga dla właściciela: logowanie do tomojdom.pl i bezpieczne płatności (PDF) – wzór ulotki do zadania C.
• Klucz odpowiedzi do kart pracy (PDF) – dla nauczyciela.
• Plan nauczania – wszystkie moduły w zalecanej kolejności.
• Przykładowe wydruki z bazy szkoleniowej TGN: W przewodniku po wydrukach: Dane logowania i zestaw „Pismo z danymi logowania do portalu” w gotowych zestawach.

Dlaczego to ważne ćwiczenie#

Kartoteka internetowa to wizytówka zarządcy. Dobrze prowadzony portal oznacza mniej telefonów z pytaniem o saldo, szybsze wpłaty i mniej nieporozumień. Uczeń, który zna portal od strony właściciela, lepiej rozumie, dlaczego tak ważne są poprawne księgowania i terminy. Kartę pracy do tego modułu i ściągę dla właściciela znajdziesz w materiałach do pobrania. Kolejny krok to uchwały i głosowanie właścicieli, gdzie portal służy do głosowania.

System Weles3 jest dostępny dla szkół w ramach programu Weles3 dla Szkół. Jeśli chcesz wdrożyć go w swojej szkole, napisz do nas przez formularz kontaktowy.