Spis treści
- O co właściwie chodzi z tymi mediami?
- Przykład z bazy szkoleniowej TGN: WIERZBOWA 20, I półrocze 2022
- Zacznij od rozmowy, nie od komputera
- Sprawdź dane, zanim cokolwiek policzysz
- Ustaw okres rozliczenia
- Wpisz odczyty liczników
- Wariant: stawka wynikowa
- Nalicz korekty i zobacz, kto dopłaci
- Zaksięguj i wydrukuj rozliczenie
- A co z wodą różnicową?
- Dla ambitnych: rozliczenie ciepła z dodatkowymi informacjami
- Oczami właściciela
- Trudne miejsca i najczęstsze problemy
- Plan lekcji
- Do omówienia z klasą
- Zadania bez komputera
- Wsparcie i rozszerzenia
- Plan awaryjny
- Materiały do tego modułu
- Po co w ogóle prawdziwy system?
- Na koniec
Zapytaj dowolnego zarządcę, co sprawia mu najwięcej kłopotu, a prawie na pewno usłyszysz: rozliczenie mediów. Woda, ciepło, ścieki. Tu najłatwiej o pomyłkę i o awanturę na zebraniu wspólnoty. Właśnie dlatego uczeń kierunku technik gospodarki nieruchomościami powinien przerobić ten temat na żywym systemie, a nie tylko przeczytać o nim w zeszycie. Poniżej znajdziesz gotowe ćwiczenie na system Weles3, które prowadzi klasę od wpisania odczytów z liczników aż po wydruk rozliczenia, jaki trafia do właściciela mieszkania.
O co właściwie chodzi z tymi mediami?#
Wyobraź sobie zwykły blok. Na wejściu do budynku stoi jeden duży wodomierz i jeden ciepłomierz. To z ich wskazań wodociągi i ciepłownia wystawiają fakturę, a płaci ją wspólnota jako całość. Problem w tym, że w bloku mieszka kilkanaście rodzin, każda ma własny wodomierz w mieszkaniu, i kiedy zsumujesz ich odczyty, prawie nigdy nie wyjdzie ci tyle, ile pokazał licznik na wejściu. Zwykle na głównym jest więcej.
Ta brakująca część ma swoją nazwę: woda różnicowa, w branży mówi się też o uchybie. I ktoś musi ją komuś przypisać, bo faktura od wodociągów opiewa na pełne zużycie budynku. Tym kimś jest zarządca. Jego zadaniem jest tak rozdzielić koszty, żeby każdy właściciel zapłacił za swoje, a jednocześnie żeby suma wpłat pokryła to, co wspólnota jest winna dostawcy. Brzmi prosto, dopóki nie zaczniesz liczyć ręcznie dla trzydziestu mieszkań.
Tu wchodzi program do zarządzania nieruchomościami. W Weles3 całe rozliczenie rozkłada się na kilka etapów: najpierw wpisujesz albo wczytujesz odczyty, potem sprawdzasz zużycia, liczysz stawkę, naliczasz korekty, księgujesz i drukujesz rozliczenie dla ludzi. Każdy z tych etapów uczeń może przejść krok po kroku na danych z bazy dydaktycznej, bez ryzyka, że zepsuje komuś prawdziwe rachunki.
Przykład z bazy szkoleniowej TGN: WIERZBOWA 20, I półrocze 2022#
To przykład z naszej bazy szkoleniowej. W bazie szkoły wspólnota i liczby są inne – tok rozliczenia jest ten sam.
Zanim klasa dotknie klawiatury, warto pokazać, jak to rozliczenie wyszło naprawdę. W naszej bazie szkoleniowej wspólnota WIERZBOWA 20 rozliczyła wodę i ciepło za I półrocze 2022 r. (odczyty na 30 czerwca, wpisane z datą 2022-07-01). Zaliczki liczono z prognoz liczników, a rozliczenie mnoży rzeczywiste zużycie przez tę samą stawkę z planu gospodarczego (pozycje oznaczone LZ).
Dwa rozliczenia z naszej bazy szkoleniowej
Woda – M06 (Zofia Nowak), dokument 102/KOR/22-06: wodomierz ZW 281,287 → 355,688 m³ (74,401 m³), CW 208,572 → 248,132 m³ (39,560 m³).
- Podgrzanie wody: było 998,40 zł (6 miesięcy × 5,2 m³ × 32,00 zł), powinno być 39,56 m³ × 32,00 = 1 265,92 zł → +267,52 zł.
- Zimna woda i ścieki (ZW + CW): było 1 357,20 zł (6 × 15,6 m³ × 14,50 zł), powinno być 113,961 m³ × 14,50 = 1 652,43 zł → +295,23 zł.
- Razem do dopłaty 562,75 zł.
Ciepło – M01 (Anna Pawłowska), dokument 144/KOR/22-08: ciepłomierz 38,416 → 44,369 GJ (5,953 GJ). Było 684,48 zł (6 × 1,24 GJ × 92,00 zł), powinno być 5,953 × 92,00 = 547,68 zł → zwrot 136,80 zł. Średnie zużycie: 5,953 GJ ÷ 44,23 m² ÷ 6 miesięcy = 0,022432 GJ/m² na miesiąc.
Zadanie dla ucznia: przeliczyć oba rozliczenia na kartce i porównać z naszymi wydrukami: rozliczenie wody i rozliczenie ciepła. Potem w bazie szkoły (tryb testowy) uczniowie rozliczają liczniki swojej wspólnoty według kroków poniżej.
Zacznij od rozmowy, nie od komputera#
Zanim uczniowie się zalogują, zrób z nimi mały eksperyment na tablicy. Napisz odczyt z głównego wodomierza za pół roku, powiedzmy 520 m³, a obok sumę tego, co pokazały wodomierze w mieszkaniach, na przykład 487 m³. Zapytaj klasę, gdzie się podziały te 33 metry sześcienne.
Odpowiedzi zwykle padają różne i wszystkie są po części trafne. Coś ucieka przez nieszczelne rury. Wodomierze się starzeją i liczą coraz mniej dokładnie. Woda schodzi na mycie klatki i podlewanie trawnika. Odczyty w mieszkaniach robi się w różnych dniach. Zdarza się też, choć rzadziej, że ktoś przy liczniku majstruje. To dobry moment, żeby powiedzieć wprost: tej różnicy nie da się uniknąć, można ją tylko sprawiedliwie podzielić. A jak podzielić, o tym decyduje regulamin rozliczeń mediów, który wspólnota przyjmuje uchwałą. Najczęściej dzieli się ją proporcjonalnie do zużycia w mieszkaniach, do metrażu, do udziałów albo do liczby osób.
Dzięki tej krótkiej rozmowie uczeń nie będzie tylko klikał. Będzie wiedział, dlaczego klika.
Sprawdź dane, zanim cokolwiek policzysz#
Uczniowie logują się do Weles3 i otwierają swoją wspólnotę. Pamiętaj, że baza testowa jest wspólna dla wszystkich użytkowników, więc dobrze jest przydzielić uczniom lub parom różne składniki albo różne wspólnoty (zasady pracy opisujemy w module 0). Pierwsza rzecz to nie odczyty, tylko kontrola danych. Dokładnie tak robi zarządca, zanim ruszy z rozliczeniem, bo poprawienie błędu na tym etapie zajmuje minutę, a wyłapanie go po zaksięgowaniu to godziny pracy.
W dokumentacji Weles3 opisano trzy rzeczy do sprawdzenia. Najpierw metraż, według którego rozdziela się część kosztów. Zerkasz na niego w zakładce Administracja → menu Widok → Struktura danych w lokalach i upewniasz się, że w całym okresie się nie zmieniał albo że zmiany były zamierzone. Potem zaliczki: czy w każdym miesiącu naliczyły się w prawidłowej wysokości. Sprawdzasz to przez menu Widok → Struktura naliczeń w lokalach (zakładka Administracja) oraz na koncie przychodów (700) w zakładce Konta FK. Na koniec koszty: czy wszystkie faktury od dostawcy za rozliczany okres wylądowały na koncie 400 danego składnika. To również widać w zakładce Konta FK.
To dobry nawyk do wpojenia od początku. Kto pomija kontrolę wstępną, ten prędzej czy później rozliczy media na podstawie niekompletnych danych i dowie się o tym dopiero od zdenerwowanego właściciela.
Ustaw okres rozliczenia#
System nie pozwoli dodać odczytów końcowych ani policzyć korekt, dopóki nie powie mu się, jaki okres rozliczamy. Robi się to w zakładce Administracja → menu Elementy → Terminy rozliczeń liczników. Termin ustawia się dla każdej grupy liczników: w polu Grupa liczników wybierasz grupę, a w polu Do miesiąca tylko miesiąc końcowy (06-2022). Początek system przyjmuje sam: to miesiąc po poprzednim rozliczeniu. Klikasz Dodaj, powtarzasz dla kolejnych grup i na koniec Zatwierdź. Drobny krok, o którym łatwo zapomnieć, a bez niego nic dalej nie zadziała.
Wpisz odczyty liczników#
Teraz najważniejsza część. W prawdziwej pracy odczyty przychodzą różnie. Czasem spisuje je firma podczas obchodu, czasem lecą zdalnie z liczników radiowych, a czasem zarządca robi rundę po budynku sam. W szkole rolę tej firmy odgrywa nauczyciel, który daje uczniom gotowe dane, na kartce albo w pliku.
Odczyty da się wprowadzić dwoma drogami. Pierwsza to ręczne wpisywanie, jeden po drugim, przez zakładkę Administracja → menu Zasoby → Edytuj odczyty. Wybierasz licznik, podajesz datę i wartość. Jest tu jeden haczyk, o którym trzeba uczniów uprzedzić: odczyt na koniec okresu, czyli z 30 czerwca, wpisujemy z datą dnia następnego, 2022-07-01. To specyfika Weles3, który traktuje taki odczyt jako stan na początek kolejnego okresu.
Druga droga to import z tabelki i tak właśnie pracuje większość zarządców, bo przy kilkudziesięciu mieszkaniach ręczne klikanie mija się z celem. Uczeń buduje w arkuszu tabelkę z pięcioma kolumnami: MIE (numer mieszkania), TYP (rodzaj licznika, np. ZW, CW, CO), NR (numer licznika), DATA (w formacie RRRR-MM-DD) i WAR (wartość odczytu). Zaznacza całość razem z nagłówkami, kopiuje i wkleja w zakładce Administracja → menu Funkcje → Import danych → pole Dane.
Wariant: stawka wynikowa#
Nasza wspólnota przykładowa rozlicza media po stawce z planu gospodarczego. Wiele wspólnot robi inaczej: stawkę do rozliczenia wylicza się z faktycznych kosztów okresu. To dobry wariant na lekcję 3. Kiedy odczyty są w środku, uczeń sprawdza dwie liczby: ile budynek zużył i ile to kosztowało. Zużycie liczników pokazuje przycisk Liczniki, a także wydruk Zużycia liczników (zakładka Administracja → menu Funkcje → Wydruki → w oknie Wydruki zakładka Zasoby). Koszty odczyta z konta 400 w zakładce Konta FK albo z wydruku Rozliczenie.
Reszta to jedno dzielenie. Powiedzmy, że ogrzewanie za pół roku kosztowało 5133 zł, a budynek zużył 29,71 GJ ciepła. Dzielisz koszt przez zużycie i wychodzi stawka: 172,7701 zł za gigadżul. To rzeczywista cena jednostki ciepła w tym budynku. Pomnożysz ją przez zużycie każdego mieszkania i dostajesz kwotę, jaką powinien zapłacić dany właściciel.
Stawkę wpisujesz w zakładce Administracja → menu Zasoby → Edytuj stawki, z datą na początek okresu (np. 2022-01-01). Jest tu druga pułapka, przed którą ostrzega dokumentacja: zaraz po dodaniu stawki wynikowej trzeba przywrócić starą stawkę, tę od naliczania zaliczek, ale już z datą pierwszego dnia po okresie (np. 2022-07-01). Jeśli tego nie zrobisz, system w kolejnych miesiącach doliczy niepotrzebną korektę zaliczek.
Nalicz korekty i zobacz, kto dopłaci#
Ze stawką w systemie uczeń przelicza korekty rozliczenia liczników: zakładka Administracja → przycisk Naliczenia → K. bieżąca → menu Obciążenia → Nalicz korekty RL. Po chwili pojawia się tabelka z wynikiem dla każdego mieszkania.
Warto zatrzymać się przy trzech kolumnach. Było Wartość to suma tego, czym właściciel był dotąd obciążony, czyli głównie jego zaliczki. Ma być Wartość to jego rzeczywisty koszt, wyliczony z zużycia i stawki. Różnica między nimi to dopłata albo zwrot. Jeżeli suma z kolumny Było Wartość zgadza się z przychodami z konta 700, wszystkie zaliczki weszły do rozliczenia jak trzeba.
To najciekawszy moment ćwiczenia, bo tu widać, kto przez pół roku płacił za mało, a kto za dużo. W prawdziwej wspólnocie nadpłatę zwykle zalicza się na przyszłe opłaty, a niedopłatę dokłada do najbliższego zawiadomienia. Uczeń przestaje wtedy patrzeć na to jak na tabelkę z liczbami, a zaczyna jak na rachunek sąsiada z góry.
Zaksięguj i wydrukuj rozliczenie#
Kiedy wynik się zgadza, uczeń go księguje. Służy do tego zakładka Administracja → menu Funkcje → Księguj należności, gdzie w polu Księgowanie wybiera Korekty, w polu Data ustawia miesiąc księgowania, a w opisie wpisuje na przykład „Rozliczenie wody I półrocze 2022” (tak opisano prawdziwe rozliczenie w bazie).
Zostaje wydruk, ten sam dokument, który w prawdziwej wspólnocie trafia do skrzynki albo na portal mieszkańca w rodzaju ToMójDom.pl. Indywidualne rozliczenie dla właściciela składa się z kilku elementów, które dodaje się w oknie wydruków (menu Funkcje → Wydruki) w zakładce Dokumenty, jeśli dokument ma mieć numer, albo Osoby, jeśli numer nie jest potrzebny. Do wydruku dokłada się Tekst z objaśnieniem dla mieszkańca, element Dokument (albo Naliczenia), który pokazuje tabelkę z rozliczeniem, oraz Wykaz do zapłaty z numerem konta i kwotą do wpłaty lub zwrotu. Warto zajrzeć do pola Format rozliczenia, bo od niego zależy, czy właściciel dostanie wersję rozbudowaną, z osobnymi tabelami obciążeń wcześniejszych, bieżących i różnicy, czy skrótową. Na jednej kartce właściciel widzi wtedy wszystko: okres, odczyty jego liczników, policzone zużycie, zastosowaną stawkę, kwotę do zapłaty, wpłacone zaliczki i końcowe saldo z terminem płatności.
Na koniec dobrze jest sprawdzić samego siebie i zajrzeć do wydruków kontrolnych dla całej wspólnoty, które znajdziesz w zakładce Zasób. Wydruk Rozliczenie pokazuje zbiorczo przychody i koszty wszystkich składników z przypisanymi kontami księgowymi, a Sprawozdanie finansowe daje pełny obraz stanu wspólnoty za okres. Patrzysz na saldo rozliczanego składnika: jeśli przychody zrównały się z kosztami i wychodzi zero, robota jest zrobiona dobrze. Kilka groszy różnicy to zwykłe zaokrąglenie. Kilkadziesiąt złotych znaczy, że trzeba cofnąć rozliczenie i dodać stawce dokładności.
A co z wodą różnicową?#
Zostaje jeszcze podział różnicy między głównym licznikiem a sumą mieszkaniowych, ten sam uchyb, o którym klasa dyskutowała na tablicy na początku. Weles3 radzi sobie z nim przez rozliczenie kosztów algorytmem „różnica”, ale to materiał na tyle obszerny, że lepiej zrobić z niego osobną lekcję, niż doklejać go w pośpiechu na końcu tej. Wracamy do niego w module 11, przy rozliczeniu kosztów.
Dla ambitnych: rozliczenie ciepła z dodatkowymi informacjami#
Przy rozliczeniu ciepła Weles3 potrafi dodać na wydruku tabelkę z dodatkowymi informacjami: zużycie w kolejnych okresach, średnie zużycie GJ na m² na miesiąc i wykres porównawczy. Parametry ustawia się w zakładce Administracja → menu Elementy → Rozliczenia ciepła (grupa liczników, typ: ciepłomierze albo podzielniki, stawka z ceną GJ, dana z powierzchnią), a na wydruk dodaje element Rozliczenie ciepła. Wyniki dla lokali widać w zakładce Rozliczenia ciepła tego samego okna, posortowane według średniego zużycia.
Dokumentacja podaje wzór na kolumnę „Średnie”: koszt ciepła na lokal / koszt GJ / powierzchnia / liczba miesięcy. Zadanie dla szybszych: lokal 50 m² zapłacił za ogrzewanie w półroczu 1 036,62 zł przy cenie 172,7701 zł/GJ – ile wynosi średnie zużycie GJ/m² na miesiąc? (1 036,62 / 172,7701 = 6 GJ; 6 / 50 / 6 = 0,02 GJ/m² miesięcznie.)
Jak wygląda gotowy dokument, pokazuje przykładowe rozliczenie ciepła z Weles3 z materiałów do pobrania.
Oczami właściciela#
Rozliczenie, które uczeń zaksięgował, właściciel pobierze też z kartoteki na tomojdom.pl. Instrukcja dla właścicieli prowadzi go przez wydruk rozliczenia liczników: najpierw tabelka zużyć (liczniki, numery, odczyty, zużycie), potem tabelka rozliczenia z kolumnami Było naliczone, Ilość, Stawka, Powinno być i Wartość (kwota ujemna to nadpłata), a na końcu podsumowanie – do zwrotu albo do zapłaty, z numerem rachunku.
Zadanie w parach: jeden uczeń jest właścicielem i czyta swoje rozliczenie w Widoku podglądu użytkownika, drugi – pracownikiem biura, który przez telefon tłumaczy mu każdą kolumnę. Potem zamiana ról.
Trudne miejsca i najczęstsze problemy#
Wszystkie komunikaty poniżej pojawiły się przy rozliczeniach wody i ciepła w naszej bazie szkoleniowej (WIERZBOWA 20, 2021–2022).
| Co widzi uczeń | Dlaczego tak jest | Co zrobić |
|---|---|---|
| „ERR UpdOdc BrakLOdc Brak odczytów liczników” (kod YMMTQL) przy księgowaniu RL | Po imporcie odczytów nie wykonano (zakładka Administracja) Funkcje → Odśwież, więc system nie widział odczytów na koniec okresu. | Odśwież → Analiza liczników (bez BŁĘDÓW) → Nalicz korekty RL → księgowanie. |
| „BŁĄD Brak odczytów do RL” w analizie | Jak wyżej albo naprawdę brakuje odczytu któregoś licznika. | Uzupełnić odczyt z datą „dzień po” (30.06 → 1 lipca). BŁĄD blokuje księgowanie, OSTRZEŻENIE nie. |
| Nie da się dodać odczytu | Brak terminu rozliczenia liczników dla tej grupy (Woda i Ciepło mają osobne terminy). | zakładka Administracja → menu Elementy → Terminy rozliczeń liczników – grupa liczników i Do miesiąca. |
| W rozliczeniu „zimna woda i ścieki” jest więcej m³ niż na wodomierzu ZW | W naszej wspólnocie przykładowej algorytm liczy wodę i ścieki od sumy liczników (L1 + L2 + L5): ZW + CW + ZWO. Ciepła woda też jest wodą i idzie do ścieków. | Sprawdzić przycisk Algorytmy budynku, zanim zaczniemy „szukać błędu”. |
| Rozliczenie ciepła pokazuje zwrot, choć zima była mroźna | Zaliczki liczono z prognozy (M01: 1,24 GJ na miesiąc), a zużycie było niższe (5,953 GJ za pół roku). | To prawidłowy wynik – prognozę warto urealnić (Edytuj prognozy). |
| Nie da się porównać kosztów ciepła z przychodami | Brakuje faktur za ciepło albo kont kosztów c.o. – tak było w naszej wspólnocie przykładowej (zob. moduł 5). | Przed rozliczeniem stawką wynikową uzupełnić koszty – bez nich wynik nie ma sensu. |
| RL + RK nalicza się razem | Obciążenia → Nalicz korekty RL+RK liczy jednocześnie liczniki i rozliczenie kosztów (w bazie na koniec 2021 r.: c.o. zmienna +1 086,69 zł, CW −341,55 zł, ZW −720,08 zł, wywóz −5 084,06 zł). | Sprawdzić każdą pozycję osobno przed księgowaniem „Korekty RL+RK”. |
Plan lekcji#
Moduł 10 serii ćwiczeń na Weles3: 4 lekcje po 45 minut. Wymaga modułów 2 i 9 (zaliczki, liczniki). Z młodszą klasą można ograniczyć się do zimnej wody i skrócić moduł do 2–3 lekcji.
Lekcja 1: skąd się bierze rachunek za media (głównie bez komputera)#
- Cele: uczeń wyjaśnia różnicę między zaliczką a rozliczeniem; oblicza zużycie z odczytów i stawkę wynikową; wyjaśnia, czym jest woda różnicowa.
- Kryteria sukcesu: uczeń poprawnie oblicza w zadaniu A zużycie lokali, stawkę wynikową i kwotę do dopłaty lub zwrotu dla jednego lokalu.
- Metody i formy: rozmowa kierowana, ćwiczenie rachunkowe, praca w parach.
- Środki: karta z zadaniem A, kalkulatory.
- Przebieg: wstęp (10 min): rozmowa z sekcji „Zacznij od rozmowy, nie od komputera” · część główna (25 min): zadanie A · podsumowanie (10 min): dyskusja „kto ma zapłacić za wodę różnicową?”.
- Sprawdzenie: wynik zadania A.
Lekcja 2: kontrola danych, termin i odczyty#
- Cele: uczeń sprawdza dane przed rozliczeniem, ustawia termin rozliczenia liczników i wprowadza odczyty (ręcznie lub importem).
- Kryteria sukcesu: wszystkie liczniki mają odczyty na koniec okresu z datą „dzień po”, a analiza liczników nie pokazuje błędów.
- Metody i formy: ćwiczenie w systemie, praca indywidualna.
- Środki: komputery z bazą testową, protokół odczytów.
- Przebieg: wstęp (10 min): dlaczego „najpierw dane, potem liczenie” · część główna (25 min): sekcje „Sprawdź dane…”, „Ustaw okres…”, „Wpisz odczyty…” · podsumowanie (10 min): analiza liczników (moduł 9) jako ostatnia kontrola.
- Sprawdzenie: analiza liczników bez błędów.
Lekcja 3: stawka wynikowa i korekty#
- Cele: uczeń oblicza stawkę wynikową z kosztu i zużycia budynku, wprowadza ją (i przywraca poprzednią stawkę po okresie) oraz nalicza korekty; ocenia, kto dopłaci, a kto dostanie zwrot.
- Kryteria sukcesu: stawka policzona z odpowiednią dokładnością, a korekta lokalu kontrolnego zgadza się z obliczeniami z lekcji 1.
- Metody i formy: ćwiczenie w systemie, praca indywidualna, porównanie wyników w parach.
- Środki: komputery, koszt z konta kosztów (moduł 5) lub z ramki zadania.
- Przebieg: wstęp (5 min): przypomnienie wzoru na stawkę · część główna (30 min): sekcje „Policz stawkę wynikową” i „Nalicz korekty…” · podsumowanie (10 min): dlaczego stawkę wpisuje się z kilkoma miejscami po przecinku.
- Sprawdzenie: lokal kontrolny: kwota w systemie = kwota z kartki.
Lekcja 4: księgowanie, wydruk i kontrola salda#
- Cele: uczeń księguje rozliczenie, przygotowuje zrozumiały wydruk dla właściciela i sprawdza saldo składnika na wydrukach kontrolnych.
- Kryteria sukcesu: saldo rozliczanego składnika jest zerowe lub różni się o grosze; wydruk dla właściciela zawiera objaśnienie i zużycia liczników.
- Metody i formy: ćwiczenie w systemie, praca w parach nad tekstem objaśnienia.
- Środki: komputery z bazą testową.
- Przebieg: wstęp (5 min): co właściciel musi zrozumieć z rozliczenia · część główna (30 min): sekcja „Zaksięguj i wydrukuj rozliczenie”, tekst objaśnienia (zadanie C) · podsumowanie (10 min): wydruki kontrolne i omówienie salda.
- Sprawdzenie: PDF rozliczenia dla jednego właściciela i saldo składnika z wydruku
Rozliczenie.
Do omówienia z klasą#
- Woda różnicowa. Dlaczego suma liczników w mieszkaniach prawie nigdy nie równa się wskazaniu licznika głównego? Kto powinien zapłacić różnicę i kto o tym decyduje?
- Mieszkanie bez licznika. Jak rozliczyć lokal rozliczany ryczałtem i czy to sprawiedliwe wobec sąsiadów z licznikami?
- Duża dopłata. Właściciel dostał wysoką dopłatę za wodę. Jak mu to wytłumaczyć i jakie dokumenty mu pokazać?
- Regulamin rozliczeń. Po co wspólnocie regulamin rozliczania mediów i co powinien zawierać?
Zadania bez komputera#
- Zadanie A: rozliczenie wody M06 (przykład z bazy TGN). Odczyty ZW 281,287 → 355,688 m³, CW 208,572 → 248,132 m³, prognozy miesięczne ZW 10,4 m³ i CW 5,2 m³, stawki 14,50 zł (woda i ścieki) i 32,00 zł (podgrzanie). Policz zaliczki za 6 miesięcy, rzeczywisty koszt i wynik. (Podgrzanie +267,52 zł, woda i ścieki +295,23 zł, razem 562,75 zł dopłaty.)
- Zadanie A2: rozliczenie ciepła M01. Ciepłomierz 38,416 → 44,369 GJ, prognoza 1,24 GJ/mies., 92,00 zł/GJ, powierzchnia 44,23 m². Policz wynik i średnie zużycie GJ/m² na miesiąc. (Zwrot 136,80 zł; 0,022432.)
- Zadanie B: dokładność stawki. Koszt 5133 zł, zużycie 29,71 GJ. Policz stawkę z dokładnością do pełnych złotych, do 2 i do 4 miejsc po przecinku. Ile wynosi różnica między „przychodem” (stawka × zużycie) a kosztem w każdym przypadku?
- Zadanie C: objaśnienie. Napisz 4–5 zdań dla właściciela, wyjaśniających, skąd wzięła się dopłata lub zwrot.
Wsparcie i rozszerzenia#
- Dla potrzebujących wsparcia: wariant z samą zimną wodą i gotowym wzorem na stawkę.
- Dla szybszych: ciepła woda i ogrzewanie, import odczytów z tabelki, zmiana właściciela w trakcie okresu (wcześniejsze rozliczenie liczników), mieszkanie rozliczane ryczałtem – każdy przypadek jest opisany na doc.weles3.pl.
Plan awaryjny#
Bez systemu: lekcja 1 działa w całości; zamiast lekcji 2–4 uczniowie przeprowadzają rozliczenie w arkuszu kalkulacyjnym (zużycie, stawka, koszt lokalu, różnica względem zaliczek) i porównują je z systemem, gdy będzie dostępny.
Materiały do tego modułu#
- Karta pracy – moduł 10 (PDF) – zadania dla ucznia do druku.
- Wydruk z Weles3: rozliczenie liczników (PDF) – wydruk z danymi z naszej bazy szkoleniowej.
- Wydruk z Weles3: rozliczenie ciepła (PDF) – z tabelką dodatkowych informacji.
- Szablon importu odczytów liczników (CSV) – do wprowadzania odczytów importem.
- Klucz odpowiedzi do kart pracy (PDF) – dla nauczyciela.
- Plan nauczania – wszystkie moduły w zalecanej kolejności.
- Przykładowe wydruki z bazy szkoleniowej TGN: W przewodniku po wydrukach: Rozliczenie ciepła, Zużycia liczników i zestawy „Rozliczenie wody (RL) z zużyciem liczników” oraz „Rozliczenie ciepła z informacją o kosztach i zużyciu” w gotowych zestawach.
Po co w ogóle prawdziwy system?#
Sens kształcenia zawodowego polega na tym, żeby absolwent mógł usiąść do pracy pierwszego dnia i wiedzieć, co robić, a nie dopiero uczyć się obsługi programu. Ktoś, kto przez pięć lat klikał w prawdziwym systemie, w nowej firmie od razu wie, gdzie szukać kartoteki właściciela, jak zrobić naliczenie i jak zaksięgować korektę.
System Weles3, który szkoły dostają w ramach programu Weles3 dla Szkół, ma już wgraną bazę dydaktyczną: gotowe wspólnoty z mieszkaniami, licznikami, stawkami, kartotekami i zaksięgowanymi zaliczkami. Nauczyciel nie musi budować danych od zera, tylko od razu wchodzi na lekcję i prowadzi ćwiczenie.
Na koniec#
Rozliczania mediów nie da się przekazać samą teorią. To liczby, logika finansowa i konkretne narzędzie. Opisane ćwiczenie prowadzi ucznia przez pełny obieg, od zrozumienia, skąd bierze się różnica, przez kontrolę danych, wpisanie odczytów, policzenie stawki i naliczenie korekt, aż po księgowanie i wydruk. Wszystko na Weles3, na tych samych funkcjach, których używają zarządcy obsługujący tysiące budynków w całej Polsce.
Jeśli chcesz mieć system Weles3 w swojej szkole i prowadzić na nim takie zajęcia, napisz do nas przez formularz kontaktowy.
Najczęstsze pytania
Czym jest woda różnicowa (uchyb)?
To różnica między wskazaniem wodomierza głównego budynku a sumą wskazań wodomierzy w lokalach. Zarządca musi ją rozdzielić między właścicieli zgodnie z regulaminem rozliczeń przyjętym uchwałą wspólnoty.
Jak policzyć stawkę wynikową?
Koszt składnika za okres rozliczeniowy dzieli się przez zużycie budynku. Na przykład 5133 zł za ogrzewanie przy zużyciu 29,71 GJ daje stawkę 172,7701 zł/GJ. Stawkę wpisuje się z dokładnością do kilku miejsc po przecinku, żeby saldo wyszło zerowe.
Ile czasu zajmuje ćwiczenie?
Moduł to 4 lekcje po 45 minut – razem z wprowadzeniem, obliczeniami na kartce i omówieniem wyników. Wariant z samą zimną wodą można skrócić do 2–3 lekcji.