Analiza i wymiana liczników – ćwiczenie na systemie Weles3

Wodomierz, który w zeszłym roku pokazał 30 m³, a w tym 300 m³. Licznik z odczytem mniejszym niż poprzednio. Mieszkanie, w którym przez rok nie zużyto ani litra wody. Każda z tych sytuacji może oznaczać awarię, pomyłkę przy spisywaniu albo próbę oszustwa i każdą zarządca musi wyjaśnić przed rozliczeniem. Do tego dochodzi wymiana liczników po upływie legalizacji, czasem w całym budynku naraz. Uczeń kierunku technik gospodarki nieruchomościami powinien umieć poradzić sobie z jednym i drugim. Poniżej gotowe ćwiczenie na system Weles3.

Przykład z bazy szkoleniowej TGN#

To przykład z naszej bazy szkoleniowej, na której przygotowujemy pomoc i wydruki. W bazie szkoły wspólnoty, lokale, osoby i kwoty są inne – uczniowie wykonują te same czynności na wspólnocie ze swojej bazy, a nasze liczby służą do zadań na kartce i do porównania.

Nasza wspólnota przykładowa (WIERZBOWA 20) ma w każdym mieszkaniu wodomierze zimnej (ZW) i ciepłej wody (CW) oraz ciepłomierz (CO). W M01, M02 i LU01 jest też wodomierz ZWO (zimna woda ogrodowa). Odczyty na 30 czerwca 2022 wprowadzono z datą 2022-07-01, zgodnie z zasadą „dzień po”. Wszystko widać na liście odczytywania liczników i w zużyciach liczników.

Krok pierwszy: uruchom analizę liczników#

Zakładka Administracja → menu Funkcje → Analiza liczników. Narzędzie pokaże dane tylko wtedy, gdy jest ustawiony termin rozliczenia liczników i gdy wszystkie zaliczki w rozliczanym okresie są zaksięgowane. Jeśli okno jest puste, to pierwsza rzecz do sprawdzenia.

Wynik to lista grup. Uczniowie powinni wiedzieć, że są dwa rodzaje pozycji:

• BŁĄD: blokuje zaksięgowanie rozliczenia liczników. Na przykład Brak odczytów do RL (licznik bez odczytu na koniec okresu) albo Zużycie bez przypisanego właściciela lokalu.
• OSTRZEŻENIE: nie blokuje, ale wymaga wyjaśnienia. Na przykład Ujemne zużycie, Zerowe zużycie, Kolejne zerowe zużycie, Średnia zmiana >= 2 < 10 (zużycie wzrosło od 2 do 10 razy) albo Duża zmiana >= 10.

Powiększ

Krok drugi: zbadaj każdą pozycję#

To najciekawsza część lekcji, bo wymaga myślenia jak zarządca, a nie tylko klikania. Nauczyciel może rozdać grupom po jednej pozycji z analizy i poprosić o hipotezę: co mogło się stać i co trzeba sprawdzić?

Brakujący odczyt uczniowie uzupełniają w zakładce Administracja → menu Zasoby → Edytuj odczyty. Przy tym jedna zasada z dokumentacji, o którą łatwo się potknąć: odczyty na koniec okresu wpisuje się „dzień po”. Odczyt na 30 czerwca ma datę 1 lipca, a odczyt na 31 grudnia datę 1 stycznia.

Jeśli brak odczytu zostanie przeoczony, przy księgowaniu rozliczenia pojawi się komunikat „ERR UpdOdc BrakLOdc”. Dokumentacja w dziale częstych problemów podpowiada wtedy dokładnie to, co robimy w tym ćwiczeniu: wrócić do analizy liczników i uzupełnić odczyt.

Krok trzeci: wymień licznik w wybranym lokalu#

Wymiana to dwie czynności z tą samą datą.

Zamknięcie starego licznika. Edytuj odczyty → w polu Licznik stary wodomierz, Data → dzień wymiany, Wartość → ostatni odczyt, Typ odczytu → Końcowy — demontaż licznika, Dodaj i Zatwierdź. Ikona zamkniętego licznika zmienia się na czarno-białą.

Założenie nowego licznika. Edytuj liczniki → Nowy: lokal z zadania, Grupa liczników, Typ licznika, Numer (do 12 znaków, bez zer wiodących), Data założenia taka sama jak data zamknięcia starego, Data legalizacji, Odczyt początkowy, ewentualnie Prognoza i Lokalizacja (np. „łazienka”). Na koniec Utwórz.

Krok czwarty (dla ambitnych): hurtowa wymiana wodomierzy#

Gdy trzeba wymienić liczniki w całym budynku, wpisywanie ich po kolei byłoby żmudne. Dokumentacja opisuje wymianę przez arkusz kalkulacyjny.

Pobranie listy liczników. Zakładka Administracja → menu Funkcje → Wydruki → zakładka Zasoby → element Lista odczytywania liczników, Typ → Lista importu, Format → CSV (;) - Excel, Podgląd wydruku. Plik otwiera się w arkuszu.

Trzy tabelki. Z pobranej listy uczniowie budują trzy osobne tabelki z nagłówkami kolumn:

Import. Każdą tabelkę zaznacza się osobno razem z nagłówkami, kopiuje i wkleja w zakładce Administracja → menu Funkcje → Import danych → pole Dane, a potem Zatwierdź. Kolejność jest stała: zamknięcie, dodanie, prognozy. Daty w formacie RRRR-MM-DD, w kolumnie WAR zawsze musi być odczyt, a liczniki, których nie wymieniono, usuwa się z tabelek.

Powiększ

Na koniec uczniowie uruchamiają analizę liczników jeszcze raz. Nowe liczniki powinny się pojawić w grupie Liczniki założone, a stare w grupie liczników zamkniętych.

Oczami właściciela#

Właściciel widzi swoje liczniki na tomojdom.pl w zakładce Lokale, w sekcji Liczniki: typ, numer i lokalizację, a po kliknięciu listę odczytów i zużyć (instrukcja dla właścicieli). Po wymianie w lokalu M08 uczniowie otwierają Widok podglądu użytkownika i sprawdzają, czy właściciel zobaczy nowy numer wodomierza i odczyt początkowy. To dobry moment na pytanie: jak wytłumaczyć właścicielowi „dziwne” zużycie, które wyszło w analizie, zanim sam je zauważy w portalu?

Trudne miejsca i najczęstsze problemy#

Plan lekcji#

Moduł 9 serii ćwiczeń na Weles3: 2 lekcje po 45 minut, dwie kolejne dla chętnych (hurtowa wymiana). Wymaga modułów 1 i 2.

Lekcja 1: zarządca jako detektyw – analiza odczytów#

• Cele: uczeń uruchamia analizę liczników, rozróżnia błędy i ostrzeżenia, stawia hipotezy o przyczynach nietypowych zużyć i uzupełnia brakujący odczyt z właściwą datą.
• Kryteria sukcesu: grupa przedstawia dla swojej pozycji z analizy co najmniej dwie możliwe przyczyny i sposób sprawdzenia; brakujący odczyt jest wprowadzony z datą „dzień po”.
• Metody i formy: analiza przypadków, praca w grupach, krótka prezentacja.
• Środki: komputery z bazą testową, karta „hipoteza – jak sprawdzić – decyzja”.
• Przebieg: wstęp (10 min): jak działa wodomierz, co to jest odczyt i zużycie, dlaczego ujemne zużycie to sygnał alarmowy · część główna (25 min): kroki pierwszy i drugi, każda grupa bada jedną pozycję analizy · podsumowanie (10 min): grupy prezentują wnioski.
• Sprawdzenie: karta hipotez oddana przez grupę.

Lekcja 2: wymiana licznika#

• Cele: uczeń zamyka stary licznik odczytem końcowym i zakłada nowy z tą samą datą, odczytem początkowym i datą legalizacji.
• Kryteria sukcesu: w lokalu z zadania stary licznik jest zamknięty (czarno-biała ikona), nowy ma tę samą datę założenia co data zamknięcia starego.
• Metody i formy: pokaz z objaśnieniem, ćwiczenie w systemie, kontrola w parach.
• Środki: komputery z bazą testową, „protokół wymiany licznika” z numerami i odczytami (zadanie B).
• Przebieg: wstęp (10 min): po co legalizacja liczników i jak wygląda wymiana w lokalu (protokół) · część główna (25 min): krok trzeci · podsumowanie (10 min): co by się stało, gdyby daty się różniły („dziura” w zużyciu).
• Sprawdzenie: partner z pary sprawdza daty i odczyty według listy kontrolnej.

Lekcje 3–4 (dla chętnych): hurtowa wymiana przez arkusz#

• Cele: uczeń pobiera listę liczników do arkusza, buduje trzy tabelki importu i importuje je w poprawnej kolejności.
• Przebieg: lekcja 3 – pobranie listy i przygotowanie tabelek w arkuszu (dobre połączenie z zajęciami z arkusza kalkulacyjnego); lekcja 4 – import i ponowna analiza liczników.

Do omówienia z klasą#

• Kto spisuje liczniki i jak? Samodzielnie właściciel, firma, a może odczyt radiowy? Jakie są zalety i ryzyka każdej metody?
• Podejrzanie niskie zużycie. Mieszkanie z zerowym zużyciem wody przez rok. Jakie mogą być wyjaśnienia i jak rozmawiać z właścicielem, żeby nikogo nie oskarżać bez dowodów?
• Legalizacja. Dlaczego liczniki trzeba co jakiś czas wymieniać lub legalizować? Skąd zarządca wie, kiedy mija termin? (W Weles3 jest wydruk „Liczniki do legalizacji”.)
• Koszt pomyłki. Kto zapłaci za wodę, jeśli ktoś pomyli cyfry w odczycie?

Zadania bez komputera#

• Zadanie A: porównaj zużycia (przykład z bazy TGN, I półrocze 2022). Ciepłomierze: M06 61,844 → 80,325 GJ (92,06 m²), M08 51,497 → 55,938 GJ (32,08 m²), M11 82,564 → 99,063 GJ (78,91 m²), M12 65,319 → 69,812 GJ (31,29 m²). Oblicz zużycie i zużycie na 1 m². Który lokal zużywa najwięcej na metr i jakie mogą być przyczyny? (Zużycia: 18,481; 4,441; 16,499; 4,493 GJ; na m²: 0,201; 0,138; 0,209; 0,144 GJ.)
• Zadanie D: ostrzeżenia z analizy. Dopasuj ostrzeżenie do sytuacji: „Brak porównania” (pierwszy okres rozliczeniowy – w naszej bazie przy pierwszym rozliczeniu 2021 r.), „Ujemne zużycie”, „Zerowe zużycie”, „Duża zmiana ≥ 10”, „BŁĄD Brak odczytów do RL”.
• Zadanie B: protokół wymiany. Uczniowie projektują protokół wymiany licznika: numer starego i nowego, odczyty, data, podpisy. Porównują go z danymi, których wymaga okno Edytuj liczniki.
• Zadanie C: daty. Odczyty na 30 czerwca i 31 grudnia – z jaką datą wpisać je do systemu? (1 lipca i 1 stycznia.)

Wsparcie i rozszerzenia#

• Dla potrzebujących wsparcia: ściąga z listą ostrzeżeń analizy liczników i ich znaczeniem.
• Dla szybszych: wydruk „Liczniki do legalizacji” i plan wymiany na następny rok.

Plan awaryjny#

Bez systemu: zadania A, B, C oraz przygotowanie w arkuszu kalkulacyjnym tabelek do hurtowej wymiany (kolumny jak w ramce powyżej) na przykładowych danych – import zrobimy, gdy system będzie dostępny.

Materiały do tego modułu#

• Karta pracy – moduł 9 (PDF) – zadania dla ucznia do druku.
• Lista odczytywania liczników – lista importu z bazy szkoleniowej (CSV) i ta sama lista jako wydruk (PDF) – wspólnota Wierzbowa 20, sierpień 2022.
• Arkusz z Weles3: tabelki do hurtowej wymiany liczników (XLS) – do lekcji dla chętnych.
• Klucz odpowiedzi do kart pracy (PDF) – dla nauczyciela.
• Plan nauczania – wszystkie moduły w zalecanej kolejności.
• Przykładowe wydruki z bazy szkoleniowej TGN: W przewodniku po wydrukach: Liczniki do legalizacji, Zużycia liczników, Średnie zużycia wg typów liczników.

Dlaczego to ważne ćwiczenie#

Rozliczenie mediów jest tak dobre, jak odczyty, na których się opiera. Uczeń, który nauczy się czytać ostrzeżenia z analizy liczników, zamiast je ignorować, uniknie większości awantur o rozliczenie wody. To ćwiczenie warto zrobić tuż przed rozliczaniem mediów.

System Weles3 jest dostępny dla szkół w ramach programu Weles3 dla Szkół. Jeśli chcesz, żeby Twoi uczniowie pracowali na prawdziwych licznikach i odczytach, napisz do nas przez formularz kontaktowy.